Nengo Mar Gik Molosi gi Yien: Riwruok mar Piny kod Dhano

Jul 17, 2025

We weche mag ote

E piny ma kawuono ma ji ng’iyoe gi ng’wech mapiyo, gik ma olosi gi yien, gi ng’iyogi makende kod nengogi, pod dhi nyime bedo gi kar tich maduong’. Kaka gimoro ma ng’ato oloso, yien ok nigi mana tije ma tiyo, to bende oting’o puonj madongo mag kit oganda.

 

Nengo mar gik ma olosi gi yien luwore ahinya gi kaka ginyalo tiyo. Oboke nigi nyalo maber ahinya mar loso gik moko kendo inyalo losogi gik mopogore opogore, kaka gik ma itiyogo e ot, gik ma itiyogo e mesa, kod gik ma itiyogo gi lwedo. Gik ma kamago ok gin mana mabeyo kendo ma ng’ich, to bende ginyalo tiyo kuom kinde malach kendo ginyalo tiyo, kendo gichopo dwaro mopogore opogore mag pile ka pile. Kuom ranyisi, gik ma olosi gi yien ok mana ni nigi nyalo maber mar ting’o ting’, to bende gimedo ng’iyo mar ot kendo miyo ot bedo gi mor.

Kaachiel gi tiyo, gik ma olosi gi yien bende nigi nengo maduong’ mar kit oganda. Kaka mich mowuok kuom piny, yien osebedo gino maduong’ ahinya e ngima dhano chakre kinde machon. E weche mopogore opogore mag kit oganda kod machon, yien osebedo ka omiye tiende mopogore opogore mag ranyisi. Kuom ranyisi, e kit oganda China, kinde mang’eny yien nyiso kinda kod chuny mar ngima mosiko. Omiyo, gik ma olosi gi yien kinde mang’eny ok gin mana gik ma ji tiyogo; bende gin gik ma ji oweyo e kit oganda kendo ginyiso ni gin gi kido mar oganda.

 

Bende, gik ma olosi gi yien nigi ber ne alwora. Ka opim gi gigo mamoko, yien en gino manyalo tie kendo, kendo kaka gidongo yuayo muya mar muya mar carbon dioxide kendo golo muya mar oksijen, mamiyo bath bero alwora. E kinde marom, tiyo kod yien e yo makare bende konyo e rito mwandu mag bungu kod dongruok ma nyaka chieng’.

E yo machuok, nengo mar gik ma olosi gi yien ok ni mana kuom kaka ginyalo tiyo kod kaka ginyalo bedo maber, to bende kuom kaka ginyiso kit oganda kod kaka ginyalo konyo alwora. E kindegi, luwo ngima ma nigi rang’iny mamalo, owinjore warit kendo wati kod mwandu mag pinygi e yo makare, ma miyo gik ma olosi gi yien dhi nyime medo rangi e ngima marwa.